راهنمای تمیز کردن هود لامینار

آیا می دانید رسیدگی و مراقبت از هود لامینار و همچنین سایر تجهیزات آزمایشگاهی بسیار مهم است؟ استفاده از هود لامینار باعث می شود تا به مرور زمان این هود ها نیز مانند سایر تجهیزات و وسیله ها آلوده شوند. مخصوصا در محیط ازمایشگاه مواد شیمیایی می تواند بر سلامت و ماندگاری هود ها تاثیر بسیار زیادی داشته باشد.

در مطالب قبل شما را با مهم ترین مشخصات هود لامینار آشنا کردیم. در ادامه با ما همراه باشید تا در مورد نحوه تمیز کردن هود لامینار اطلاعات بیشتری به دست آورید.

هود لامینار (Laminar Flow Hood) یک ابزار حیاتی در آزمایشگاه‌ها و مراکز تولیدی است که با ایجاد جریان هوای یکنواخت و فیلتر شده، محیطی کاملاً استریل برای کار با نمونه‌های حساس فراهم می‌کند. این دستگاه با استفاده از فیلترهای هپا (HEPA)، ذرات معلق و آلودگی‌ها را از جریان هوا حذف کرده و ایمنی پرسنل و کیفیت محصول را تضمین می‌نماید.

با این حال، به مرور زمان ذرات ریز، گرد و غبار و بقایای مواد شیمیایی یا بیولوژیکی می‌توانند بر روی سطوح داخلی و فیلترهای آن انباشته شوند. اگر این آلودگی‌ها به صورت منظم پاک نشوند، علاوه بر ایجاد خطر آلودگی متقاطع (Cross-contamination)، می‌توانند به اختلال در الگوی جریان هوای آرام و کاهش طول عمر فیلترهای گران‌قیمت دستگاه منجر شوند.

چه زمانی باید هود لامینار را تمیز کنیم؟

تمیزکاری هود لامینار باید بخشی از برنامه روتین کاری باشد. تمیزکاری‌های روزانه باید پیش از شروع هر نوبت کاری و پس از اتمام آن انجام شود تا سطوح کار از آلودگی‌های احتمالی پاک بماند. تمیزکاری‌های عمیق‌تر باید در بازه‌های هفتگی یا ماهانه برنامه‌ریزی شوند تا تمام گوشه‌ها و بخش‌های سخت‌تر دستگاه نیز ضدعفونی گردند.

علاوه بر برنامه روتین، در صورت بروز هرگونه ریخت‌وپاش (Spill) مواد شیمیایی یا مشاهده نشانه‌هایی نظیر افت فشار هوا در نمایشگر دستگاه، باید بلافاصله عملیات نظافت و ضدعفونی اضطراری انجام شود. نادیده گرفتن این زمان‌بندی می‌تواند ایمنی محیط آزمایشگاه را به شدت به خطر بیندازد.

ابزار و مواد مورد نیاز برای تمیز کردن هود لامینار

انتخاب ابزار مناسب برای نظافت هود بسیار حساس است. شما به دستمال‌های میکروفایبر یا پارچه‌های بدون پرز نیاز دارید تا از آزاد شدن الیاف در فضای کار جلوگیری کنید. همچنین استفاده از الکل ایزوپروپیل ۷۰٪ استاندارد طلایی برای ضدعفونی سطوح داخلی است، زیرا به سرعت تبخیر شده و هیچ‌گونه پسماند شیمیایی باقی نمی‌گذارد.

علاوه بر دستمال و محلول ضدعفونی، حتماً باید تجهیزات حفاظت فردی (PPE) شامل دستکش‌های نیتریل یک‌بار مصرف، روپوش آزمایشگاهی و در صورت نیاز ماسک داشته باشید. استفاده از هرگونه پاک‌کننده ساینده، وایتکس غلیظ یا اسفنج‌های زبر ممنوع است، چرا که این مواد می‌توانند به سطوح استیل ضدزنگ یا شیشه‌های دستگاه آسیب جدی وارد کنند.

نکات ایمنی قبل از شروع تمیزکاری

قبل از شروع عملیات نظافت، اطمینان حاصل کنید که دستگاه در حالت استندبای یا خاموش قرار دارد و از عدم وجود نمونه‌های حساس درون هود مطمئن شوید. برای جلوگیری از حوادث الکتریکی، اگر قصد دارید بخش‌های زیرین یا اتصالات الکتریکی را بررسی کنید، حتماً دوشاخه دستگاه را از پریز جدا کرده و از خشک بودن کامل سطوح پیش از روشن کردن مجدد اطمینان حاصل کنید.

نکته حیاتی دیگر این است که هرگز نباید محلول‌های ضدعفونی‌کننده را مستقیماً روی فیلتر هپا اسپری کنید. اسپری کردن مستقیم مایعات می‌تواند باعث خیس شدن فیلتر، آسیب به لایه‌های ظریف داخلی آن و حتی رشد کپک یا قارچ در بافت فیلتر شود. همیشه محلول را روی دستمال اسپری کرده و سپس سطح را تمیز کنید.

مراحل تمیز کردن سطح داخلی هود لامینار

پاک‌سازی باید همیشه از تمیزترین نقطه به سمت آلوده‌ترین نقطه و از بالا به پایین انجام شود. با سقف هود شروع کنید و به آرامی به سمت دیواره‌های جانبی و در نهایت سطح کار حرکت کنید؛ این کار باعث می‌شود ذراتی که حین نظافت جابه‌جا می‌شوند، در نهایت روی سطحی قرار گیرند که قرار است در آخرین مرحله تمیز شود.

پس از پاک کردن اولیه برای زدودن آلودگی‌های فیزیکی، از یک دستمال جدید آغشته به محلول ضدعفونی استفاده کنید و با حرکات نرم و یکنواخت، تمام سطوح را ضدعفونی نمایید. اجازه دهید سطوح به صورت طبیعی در معرض جریان هوای هود خشک شوند و از خشک کردن دستی با دستمال‌های غیر‌استریل خودداری کنید تا آلودگی ثانویه ایجاد نشود.

نحوه تمیز کردن فیلتر هود لامینار

لازم به ذکر است که فیلترهای هپا به هیچ وجه نباید توسط کاربر شسته یا با دستمال تمیز شوند. ساختار فیلترهای هپا بسیار شکننده است و هرگونه لمس فیزیکی یا برخورد دستمال می‌تواند باعث سوراخ شدن فیلتر و نشت آلودگی به جریان هوای استریل شود. نظافت فیلتر تنها محدود به پاک کردن قاب بیرونی آن با احتیاط بسیار زیاد است.

اگر مشاهده کردید که فیلتر تغییر رنگ داده، دچار پارگی شده یا سیستم پایش فشار دستگاه هشدار تعویض می‌دهد، زمان آن رسیده است که با تیم پشتیبانی فنی تماس بگیرید. تعویض فیلتر یک اقدام تخصصی است که باید توسط کارشناسان انجام شود و پس از آن، تست نشت (DOP Test) برای اطمینان از صحت عملکرد فیلتر جدید الزامی است.

تمیز کردن شیشه، بدنه و بخش‌های بیرونی هود

بخش بیرونی هود و شیشه جلویی که با دست‌های کاربران در تماس است، منبع اصلی انتقال باکتری‌هاست. برای تمیز کردن شیشه جلویی، از محلول‌های مخصوص شیشه که فاقد مواد شیمیایی خورنده هستند استفاده کنید تا شفافیت شیشه حفظ شود و دچار ماتی یا کدری نگردد. بدنه خارجی را نیز با یک دستمال مرطوب و محلول شوینده ملایم پاک کنید.

فراموش نکنید که دستگیره‌ها، دکمه‌های کنترل پنل و بخش‌های کنترلی هود را نیز ضدعفونی کنید، چرا که این بخش‌ها به دلیل تماس مداوم با دست، بیشترین آلودگی را به خود جذب می‌کنند. رعایت نظم در نظافت بیرونی علاوه بر حفظ ظاهر حرفه‌ای دستگاه، از انتقال آلودگی از محیط آزمایشگاه به داخل فضای کار جلوگیری می‌کند.

اشتباهات رایج در تمیز کردن هود لامینار

یکی از رایج‌ترین اشتباهات، استفاده از دستمال‌های کثیف یا پرزدار است که باعث انتشار ذرات معلق در محیط استریل می‌شود. همچنین بسیاری از افراد از مواد ضدعفونی‌کننده خیلی قوی استفاده می‌کنند که خاصیت خورندگی دارد و در درازمدت باعث زنگ‌زدگی ورقه‌های استیل هود می‌شود. استفاده از اسفنج‌های زبر نیز منجر به ایجاد خط و خش می‌شود که محل مناسبی برای تجمع باکتری‌هاست.

اشتباه دیگر، تمیز نکردن گوشه‌ها و زوایا (کنج‌ها) است که اغلب به دلیل سخت بودن دسترسی، نادیده گرفته می‌شوند. تجمع آلودگی در کنج‌های هود باعث می‌شود که جریان هوای یکنواخت دچار آشفتگی شود. همیشه مطمئن شوید که گوشه‌ها با دقت و با استفاده از گوش‌پاک‌کن‌های استریل یا ابزارهای مشابه پاک شده‌اند.

برنامه پیشنهادی برای نگهداری و نظافت منظم

برای مدیریت بهتر، یک چک‌لیست نصب شده روی بدنه هود داشته باشید. چک‌لیست روزانه شامل ضدعفونی سطح کار قبل و بعد از آزمایش، چک کردن فشارسنج و بررسی ظاهری برای عدم وجود لک است. چک‌لیست هفتگی باید شامل تمیز کردن کامل دیواره‌ها، کف هود و تمامی دستگیره‌ها باشد.

همچنین ماهیانه یک بار باید وضعیت لامپ‌های UV (در صورت وجود) و یکپارچگی اتصالات بررسی شود. داشتن یک دفترچه ثبت وقایع (Logbook) که تاریخ هر بار نظافت و نام مسئول آن را ثبت می‌کند، نه تنها به نظم کار کمک می‌کند، بلکه در هنگام بازرسی‌های کیفی یا ممیزی‌های آزمایشگاهی، یک سند معتبر از رعایت پروتکل‌های ایمنی شما خواهد بود.

10 نکته مهم در تمیز کردن هود های لامینار

فیلتر هوای تمیز و با کیفیت می تواند نقش بسیار مهمی در مکش این هود ها داشته باشد. به همین خاطر توجه به پاکیزکی این فیلتر ها نیز بسیار مهم است.

با استفاده از مراحل زیر می توانید هود لامینار موجود در آزمایشگاه را تمیز کنید.

قبل از اینکه شروع به تمیز کردن کنید لازم است تا 15 الی 20 دقیقه هود را روشن بگذارید تا کار کند.

حتما لباس مخصوص بپوشید و دستکش دستتان کنید.

حتما لباس های بدون کرک مخصوص اتاق تمیز بپوشید.

برای تمیز کردن هر طرف دستگاه از یک دستمال متفاوت استفاده کنید.

از شوینده ایی با الکل 70 درصد استفاده کنید.

همیشه از پشت به سمت جلوی هود را تمیز کنید و از بالا به پایین بیایید.

سعی نکنید به زور فیلتر HEPA را تمیز کنید. این کار ممکن است به دستگاه آسیب برساند.

اگر هود لامینار شما عمودی است دیوار پشتی نیز باید تمیز باشد. فیلتر در این حالت روی دستگاه قرار دارد.

مراحل تمیز کردن هود لامینار

• اول سقف دستگاه را تمیز کنید.
• دیوار های پشتی را تمیز کنید.
• دیوار های کناری هود را پاک کنید.
• سطح کار با دستگاه باید آخرید قسمتی باشد که آن را تمیز می کنید.

جمع‌بندی

رعایت اصول نظافت هود لامینار، ساده‌ترین و در عین حال موثرترین راه برای افزایش طول عمر دستگاه و دقت نتایج آزمایشگاهی شماست. با اختصاص دادن زمان کافی به این فرآیند، نه تنها محیط کاری سالم‌تری برای خود فراهم می‌کنید، بلکه هزینه‌های ناشی از خرابی دستگاه و تعویض فیلترهای پیش از موعد را نیز به حداقل می‌رسانید.

به یاد داشته باشید که هود لامینار قلب تپنده آزمایشگاه شماست. اگر این قلب به درستی پاک‌سازی و نگهداری شود، سال‌ها با کارایی بالا در خدمت تحقیقات شما خواهد بود. امیدواریم این راهنما به عنوان مرجعی کاربردی برای ارتقای سطح ایمنی و بهداشت در محیط کار شما مفید واقع شود.

برای تهیه بهترین انواع هود لامینار می توانید با کارشناسان ما در تماس باشد.